Life Style

Exploring Our True Self

ေခတ္ကလည္း တစ္ေန႔တျခား ကြၽန္ေတာ္တို႔တစ္ေတြ တစ္ခါတေလ လိုက္မမွီႏိုင္ေလာက္ေအာင္ကို  တိုးတက္ေနေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေန႔စဥ္လုပ္ေနရတဲ့အလုပ္ေတြမွာ ထည့္သြင္းစဥ္းစားစရာ (External Factors) ေတြ မ်ားသထက္မ်ားလာတယ္။ ဒီလိုမ်ိဳးအေျခအေနေတြၾကားမွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဦးေႏွာက္ကို အခ်ိန္တိုင္းမွာ သိစိတ္တစ္ခုနဲ႔ လည္ပတ္ႏိုင္ဖို႔ဆိုတာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ကိုယ္တိုင္ သတိကပ္ၿပီး ထိန္းေက်ာင္းေပးမွပဲ အဆင္ေျပပါမယ္။ ဒါေပမယ့္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ သိစိတ္ မရွိေနတဲ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ မသိစိတ္က ေနရာယူလာတဲ့အခ်ိန္ေတြမွာဆိုရင္ေရာ၊ အဲ့ဒီအခ်ိန္ေတြမွာေရာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ Auto Pilot System ႀကီးတစ္ခုလုံးက ဘယ္လိုပုံစံ အလုပ္လုပ္ေနမလဲ။ ဒီအေၾကာင္းအရာေတြကို ကြၽန္ေတာ္‌ေလ့လာမိထားတာေလးေတြနဲ႔အတူ အရွင္းအလင္းဆုံးျဖစ္ေအာင္ ေျပာျပေပးသြားမွာျဖစ္ပါတယ္။ ေခါင္းစဥ္ကိုေတာ့ ကိုယ့္ရဲ႕ အစစ္အမွန္ “ကိုယ္” နဲ႔ “စိတ္” ေပါင္းထားတဲ့ SELF ကို ရွာေဖြျခင္း (Exploring Your True Self) ဆိုၿပီး ေပးထားပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္ ဒီေနရာမွာ ဒီအေၾကာင္းအရာေတြကိုေလ့လာျဖစ္ခဲ့တဲ့ Youtube channel (Pursuit of Wonder) ကို idea credit အရင္ေပးခ်င္ပါတယ္။ (https://www.youtube.com/@PursuitofWonder)

1918 ေလာက္က Switzerland ႏိုင္ငံမွာ စိတ္ပညာကို ေလ့လာေနတဲ့ “Carl Jung” ဆိုတဲ့ Physiatrist တစ္ေယာက္ရွိတယ္။ သူ႔ carrer ရဲ႕ အဓိက objective က “စိတ္” ရဲ႕ သေဘာသဘာဝကို အျပည့္အဝနားလည္ဖို႔လို႔ ဆိုတယ္။ Jung ေျပာတာတစ္ခုရွိတယ္။ လူသားေတြရဲ႕ မတူညီၾကတဲ့ personality ျဖစ္တည္မႈေတြက တစ္ဦးခ်င္းစီရဲ႕ သိစိတ္ (Conscious Mind) နဲ႔ မသိစိတ္ (Unconscious Mind) အေျခအေနေတြရဲ႕ အခ်ိန္မေ႐ြး ထိေတြ႕ဆက္စပ္မႈေတြေၾကာင့္လို႔ဆိုတယ္။ ဒါေပမယ့္ တစ္ခုရွိတာက ဒီလို ျဖစ္တည္မႈေတြဟာ လူသားတစ္ေယာက္ရဲ႕ မသိစိတ္ (Unconscious Realm) ထဲမွာ ျဖစ္ေပၚေလ့ရွိတဲ့ အခ်က္ပဲ။ ဆိုေတာ့ဗ်ာ ဒီလို personality formation ဆိုတဲ့ ျဖစ္တည္မႈတိုင္းမွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ သိစိတ္နဲ႔ ဝင္ေရာက္စြက္ဖက္ဖို႔ မလြယ္ေတာ့ဘူးေပါ့။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ အႀကိဳက္ေတြ၊ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဘယ္ေလာက္ထိစြမ္းေဆာင္ႏိုင္လဲ ဆိုတာေတြ၊ ကြၽန္ေတာ္တို႔ အခုလုပ္ေနတဲ့အရာေတြကို ဘာလို႔လုပ္ေနသလဲဆိုတဲ့ အေျဖေတြဟာ လူေတြ မ်က္စိနဲ႔မျမင္ရတဲ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ စိတ္ရဲ႕ realm တစ္ခုမွာရွိေနတယ္။ ဒီလို အေျခအေနမ်ိဳးေတြကို ကိုယ္ကိုယ္တိုင္ ဝင္ၾကည့္ သုံးသပ္ႏိုင္ဖို႔ဆိုရင္ Jung ထပ္ၿပီးရွင္းျပထားတဲ့ Individuation ဆိုတဲ့ process တစ္ခုကိုျဖတ္ေက်ာ္ရတယ္။ Individuation ဆိုတာက ကိုယ့္ရဲ႕ မသိစိတ္ရွိေနတဲ့ realm ထဲကို ကိုယ့္ရဲ႕သိစိတ္ အနည္းငယ္ေလးနဲ႔ အလင္းျပ ေပါင္းစပ္ၾကည့္တဲ့သေဘာပဲ။ ဒီဟာကို ကြၽန္ေတာ္ Jung ရဲ႕ Model of the Psyche နဲ႔ နားလည္လြယ္ေအာင္ အေသးစိတ္ရွင္းျပေပးပါမယ္။

တျခား စိတ္ပညာေလ့လာသူေတြနဲ႔မတူတဲ့ Jung ရဲ႕ ေလ့လာေတြ႕ရွိထားတဲ့အခ်က္က သူက လူေတြရဲ႕ မသိစိတ္ (Unconsciousness) ကို ႏွစ္မ်ိဳးထပ္ခြဲလိုက္တာပဲ။ အဲ့ေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ စိတ္ကို ေယဘုယ်အားျဖင့္ Consciousness, Personal Unconsciousness နဲ႔ Collective Unconsciousness ဆိုၿပီး (၃) မ်ိဳးခြဲလို႔ရမယ္ေပါ့ဗ်ာ။ 

အဲ့ေတာ့ ပထမဦးဆုံး ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ သိစိတ္ (Consciousness) အေၾကာင္းကိုေျပာလိုက္ရေအာင္။ Consciousness ကေတာ့ ရွင္းပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ အသိစိတ္ရွိေနတဲ့ အေျခအေနတိုင္းကို ဆိုလိုတယ္။

ဒီ realm မွာ တစ္ခုထပ္ၿပီးတိုးလာတဲ့ အခ်က္က ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ “EGO” ဘယ္ေလာက္ရွိေနလဲဆိုတဲ့အခ်က္ပဲ။ Ego ကို ျမန္မာလိုတိုက္႐ိုက္ဘာသာျပန္ရင္ေတာ့ အတၱ/မာန လို႔ထြက္တယ္။ ဒါေပမယ့္ အဂၤလိပ္လိုဆိုရင္ အဓိပၸာယ္အမ်ားႀကီး ပိုထုတ္လို႔ရတဲ့အတြက္ Ego လို႔ပဲ ဆက္သုံးသြားမယ္ဗ်။ Belief Systems ေတြ မတူညီၾကတဲ့ လူ႔အသိုင္းအဝိုင္းထဲမွာ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ကလည္း Personal Values ေတြ တူၾကမွာမဟုတ္ပါဘူး။ ဒီအခ်က္ေတြအားလုံးက လူတစ္ေယာက္ခ်င္းစီရဲ႕ ego level ဘယ္ေလာက္ရွိေနသလဲဆိုတာေပၚမူတည္ၿပီး သူတို႔ သိစိတ္နဲ႔အတူ ေျပာပုံဆိုပုံေတြ၊ ဝတ္ပုံစားပုံေတြ၊ ေနပုံထိုင္ပုံ စတဲ့ behaviors ေတြကို ေျပာင္းလဲသြားေစတယ္။ ဒါေတြက လူေတြ ကိုယ့္ရဲ႕ အျပင္ပိုင္း (Exterior Appearance) ကိုထုတ္ျပတဲ့ ပုံစံေတြျဖစ္တယ္။

Jung က ဒီလိုမ်ိဳး လူေတြရဲ႕ အျပင္ပိုင္း (Exterior Appearance) ေတြ ထုတ္ျပေနမႈကို Persona ဆိုတဲ့ realm ထဲမွာ ျဖစ္ေပၚတယ္လို႔ ဆိုတယ္။ ဒီလို ကိုယ္အပါအဝင္ တျခားသူေတြ အခ်ိန္တိုင္းအလိုလို ထုတ္ျပေနတဲ့ ကိုယ့္ရဲ႕ persona ဟာ ကိုယ့္ရဲ႕ တကယ့္ personality ဟုတ္ခ်င္မွဟုတ္ေနပါမယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ တခ်ိဳ႕အပိုင္းေတြမွာ poker face လုပ္တတ္ၾကတာ ေနာက္ထပ္ လူ႔သဘာဝပဲမဟုတ္လား။ အဲ့ေတာ့ လူတစ္ေယာက္က သူ႔ပတ္ဝန္းက်င္ကို သူရွိေနတဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ ကိုက္ညီတဲ့ suitable persona နဲ႔ သူ႔ရဲ႕ personal self-esteem စတာေတြကို ခ်ျပဖို႔အတြက္ သူ႔ရဲ႕ Ego System ဆိုတာႀကီးက တာဝန္ယူၿပီး သူႀကဳံေတြ႕ရတဲ့ personal experience ေတြ၊ self-hood ေတြကို Consciousness Realm ကိုပို႔ေပးၿပီးေတာ့ ေလာေလာဆယ္ပဲျဖစ္ျဖစ္ သူ မလိုခ်င္တဲ့ အရာေတြကိုေတာ့ ေအာက္က Unconsciousness Realm ကို အသီးသီးပို႔ေပးတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ Ego ဟာ သူ ေကာင္းဖို႔၊ ဆိုးဖို႔ဆိုတဲ့ အခ်က္ေတြအတြက္ အရမ္းအေရးပါတဲ့ ေနရာမွာရွိေနတာျဖစ္တယ္။

အခုဆို ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ မသိစိတ္ကို စေျပာပါၿပီ။ Personal Unconsciousness ဆိုတဲ့ ေနရာကေတာ့ ခုနကကြၽန္ေတာ္အေပၚမွာ ေဖာ္ျပေပးခဲ့တဲ့အတိုင္း လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ မလိုခ်င္တဲ့၊ ေလာေလာဆယ္မေတြးေတာခ်င္တဲ့ personal experience ေတြ၊ self-hood ေတြကို ကိုယ့္ရဲ႕ သိစိတ္က မျမင္ေတြ႕ႏိုင္ေအာင္ လာသိမ္းထားတဲ့ ေနရာတစ္ခုလိုပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ဒီေနရာမွာေရာက္ရွိေနတဲ့ အရာေတြက လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ အေျခအေနနဲ႔ အခ်ိန္အခါေပၚလိုက္ၿပီး ကိုယ့္ရဲ႕ အသိစိတ္ (Consciousness) ထဲျပန္ေရာက္လာလိုက္၊ ျပန္ေပ်ာက္သြားလိုက္ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။

Collective Unconsciousness ကေတာ့ ဒီသုံးမ်ိဳးထဲမွာ ကြၽန္ေတာ့္အတြက္ေတာ့ စိတ္ဝင္စားစရာအေကာင္းဆုံးျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာက ဒီေလာက္ထိ deep ျဖစ္တာ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ဘယ္လို information ေတြ ရွိေနႏိုင္တာလဲေပါ့။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ လူသားမ်ိဳးႏြယ္ႀကီး စၿပီးဆင္းသက္လာကတည္းက လူသားေတြရဲ႕ ေခတ္အဆက္ဆက္ ေလ့လာတတ္ေျမာက္လာတဲ့ Biological Evolution Process ႀကီးတစ္ခုလုံးရဲ႕ data ေတြ ရွိေနတာပါ။ ဆိုေတာ့ ရွင္းရွင္းေျပာရရင္ လူတစ္ေယာက္ဟာ သူ႔မိခင္ဆီကေန ေမြးဖြားလာကတည္းက သူ႔ဦးေႏွာက္ရဲ႕  မျမင္ရႏိုင္တဲ့ ေနရာတစ္ခုမွာ လူသားမ်ိဳးႏြယ္ရဲ႕ ေခတ္အဆက္ဆက္သိရွိခဲ့တဲ့ information ေတြကို အကုန္ auto အေမြရတဲ့ သေဘာေပါ့ဗ်ာ။ ဒီအခ်က္က ဘယ္ေလာက္ေတာင္စိတ္ဝင္စားဖို႔ေကာင္းလိုက္သလဲ။ ဥပမာေပးရရင္ လူႏွစ္ေယာက္ ဂစ္တာတီးတူတူသင္ရင္ေတာင္မွ ဒီ ဂီတအေၾကာင္းအရာေတြကို ကိုယ့္ရဲ႕မသိစိတ္ထဲမွာ မ်ိဳး႐ိုးဗီဇအရ အစကတည္းကပါလာၿပီးသား။ သူက တတ္ဖို႔ပိုလြယ္ကူေနတာမ်ိဳးေပါ့။ လူသားမ်ိဳးႏြယ္ ဆင့္ကဲတိုးတက္ေျပာင္းလဲလာတာနဲ႔အမွ် ကြၽန္ေတာ္တို႔ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ျဖစ္တည္လာတဲ့ religion ေတြ၊ cultures ေတြရွိတယ္ဗ်ာ။ ဆိုေတာ့ ဒီ religion တို႔၊ cultures တို႔ဆိုတာကလည္း ေတြးေခၚက်င့္ႀကံမႈ တူညီတဲ့ လူတစ္စုကေနၿပီးေတာ့ မ်ိဳး႐ိုးစဥ္ဆက္အလိုက္ ထိန္းသိမ္းလာတဲ့အရာေတြျဖစ္တယ္။ ဒီလိုထိန္းသိမ္းလာတာဟာ သူတို႔ ဘာသာ၊ ယဥ္ေက်းမႈအလိုက္ physical form နဲ႔ က်မ္းစာ၊ ဝတ္နည္း စတာေတြ ထိန္းသိမ္းမႈေတြအျပင္ Jung ေျပာပုံအရဆိုရင္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဟာ Psychological Imitation ရသြားၾကတာေတြလည္းပါတယ္ဗ်။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ ဗုဒၶဘာသာ မိသားစုကေမြးလာရင္ ဗုဒၶဘာသာကို ဗုဒၶဘာသာဝင္တစ္ေယာက္က တျခားဘာသာဝင္ေတြေလ့လာတာထက္ ပိုမိုလြယ္ကူေနတာမ်ိဳးေပါ့။ ဒီလိုမ်ိဳးျဖစ္စဥ္တစ္ခုလုံးကို Jung က “Archetypes” လို႔ သုံးထားတယ္။

ဆိုေတာ့ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ personality  ေပၚဖို႔အတြက္ ဒီ Archetypes ေတြရဲ႕ လမ္းျပမႈေတြလည္း ပါေနတယ္ဆိုတာပဲ။ အဲ့ေတာ့ Archetypes ေတြက တစ္နည္းတစ္ဖုံလမ္းျပလိုက္လို႔ အသစ္ျဖစ္လာတဲ့ personality traits ေတြကို ခုနက process အတိုင္း Conscious Realm ကို တင္ေပးလိုက္တယ္။ Conscious Realm ေရာက္တာနဲ႔ အဲ့မွာရွိတဲ့ Ego က ျပန္ၿပီး မလိုခ်င္တဲ့အရာေတြကို ေအာက္ကို ျပန္ခ်ေပးတယ္။

ဒီလိုနဲ႔ပဲ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ Unconscious Realm မွာ ကိုယ္က မလိုခ်င္ေတာ့တာ လုံးဝေသခ်ာၿပီဆိုတဲ့ data ေတြကိုေတာ့ Shadow ဆိုတဲ့ ေနရာမွာ သိမ္းလိုက္တယ္။

ဒီ Shadow ဆိုတာကို နားလည္လြယ္ေအာင္ ရွင္းျပရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ကိုယ့္ရဲ႕ “Dark Sides” ေတြ ျပည့္ေနတဲ့ေနရာေပါ့။ ဒီ shadow realm ထဲမွာ ေနာက္ထပ္ ခ်ဲ႕ၾကည့္လိုက္မယ္ဆိုရင္ Animus နဲ႔ Anima ဆိုၿပီး ႏွစ္မ်ိဳးထပ္ေတြ႕ရလိမ့္မယ္။ Animus ဆိုတာကေတာ့ မိန္းကေလးေတြမွာ ရွိတဲ့ “Masculine Quality” ျဖစ္ၿပီး Anima ကေတာ့ ေယာက်ၤားေလးေတြမွာရွိတဲ့ “ Feminine Quality” ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္းအရာေတြေၾကာင့္ အခုေနာက္ပိုင္း ပြင့္လင္းလူ႔အသိုင္းအဝိုင္းမွာ ေခတ္စားေနတဲ့ LGBTQIA+ ဆိုၿပီးျဖစ္လာၾကတာေပါ့ဗ်ာ။

ဒီလို ကိုယ့္ရဲ႕ မသိစိတ္ေအာက္မွာ ျဖစ္တည္ေနတဲ့ ျဖစ္တည္မႈေတြကို သိစိတ္ကေန မသိစိတ္ကို တင္ျပလိုက္၊ ကိုယ့္မွာရွိတဲ့ Ego က လိုခ်င္တဲ့အခ်က္ေတြယူၿပီး မလိုခ်င္တဲ့အခ်က္ေတြကို ျပန္ပယ္ခ်လိုက္၊ လုံးဝမလိုခ်င္ေတာ့တဲ့အပိုင္းေတြကို Shadow မွာ ျပန္စုပုံထားထားလိုက္၊ ဒီလိုလုပ္ေနတဲ့ process ႀကီးတစ္ခုလုံးၿပီးသြားရင္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ကိုယ္နဲ႔စိတ္ေပါင္းထားတဲ့ “SELF” ဆိုတာျဖစ္လာပါတယ္။ ဒီေနရာေရာက္မွသာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဘယ္သူလဲဆိုတာေတြ၊ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ အႀကိဳက္ေတြ၊ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဘယ္ေလာက္ထိစြမ္းေဆာင္ႏိုင္လဲ ဆိုတာေတြ၊ ကြၽန္ေတာ္တို႔ အခုလုပ္ေနတဲ့အရာေတြကို ဘာလို႔လုပ္ေနသလဲဆိုတဲ့ အေျဖေတြဟာ အစစ္အမွန္ ေပၚလာမွာျဖစ္ပါတယ္။

ဆိုေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဟာ ကိုယ့္ရဲ႕ “True Self” ကို အခုေခတ္စားေနတဲ့ theraphy ေတြနဲ႔ပဲရွာရွာ၊ ဘယ္ေလာက္ပဲ ကိုယ့္ကိုယ္ကို introspect လုပ္ၿပီး personal developments ေတြပဲလုပ္လုပ္ Jung ေျပာတာတစ္ခုရွိပါတယ္။ ဒီလို ကိုယ့္ကိုယ္ကို ျပန္လည္စမ္းစစ္ၾကည့္ျခင္း process ေတြမွာ အဓိကလိုအပ္တဲ့အရာတစ္ခုက “Self-Determination/Self-Realization” ပါပဲ။ Self-Realize ျဖစ္ဖို႔ဆိုရင္ ကြၽန္ေတာ္တို႔မွာ လုံေလာက္တဲ့ “Self-Acceptance” ရွိရပါမယ္။ Self-Acceptance ထိ လက္ခံႏိုင္ဖို႔ဆိုရင္ “Self-Honestly” လိုအပ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အဓိကကေတာ့ ကိုယ့္စိတ္ (သိစိတ္ေရာ၊ မသိစိတ္ေရာမွာပါ) ဘာေတြျဖစ္ေနသလဲ၊ ဘာေတြျဖစ္ႏိုင္သလဲ ဆိုတာေတြကို လက္ခံႏိုင္စြမ္းရွိဖို႔လိုပါတယ္။ ေနာက္ဆုံး ကိုယ့္စိတ္ကို အေသးစိတ္ရွာေဖြၾကည့္ရင္းနဲ႔ ကိုယ့္ရဲ႕ Dark Sides ေတြကို မဖိတ္ေခၚမိပဲ ေတြ႕ျမင္လာမယ္ဆိုရင္ေတာင္မွ ကိုယ္ဘယ္လိုျပဳမူမလဲဆိုတာ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ဖို႔လိုပါလိမ့္မယ္။ ကိုယ္ဖ်ားေနတာကို သိရွိတာကလည္း ေနေကာင္းတဲ့အေျခအေနေရာက္ဖို႔ ကုသနည္းတစ္ခုပဲ မဟုတ္ဘူးလား။

အားလုံးပဲ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ ဒီလိုမ်ိဳး စိတ္ဝင္စားဖို႔ေကာင္းတဲ့ content ေတြ ထပ္ၿပီးဖတ္ရႈခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေအာက္ပါ link ေလးကို ဝင္ၿပီးဖတ္ရႈခံစားလို႔ရပါတယ္လို႔ေျပာရင္းနဲ႔ပဲ နိဂုံးခ်ဳပ္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ပတ္ေတြမွာလည္း ျပန္လည္ဆုံေတြ႕ခ်င္ပါေသးတယ္ဗ်။

https://spiceworksmyanmar.com/blog/author/hpone-thant-kyaw/

ဘုန္းသန႔္ေက်ာ္
၁၁.၀၁.၂၀၂၃

Hello

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *