Life Style

Stoicism: A way to true Happiness

ကြၽန္ေတာ္တို႔အားလုံး ေန႔စဥ္ဘဝေတြမွာ ႐ုန္းကန္ျဖတ္သန္းေနရတာ တစ္ရက္ထက္တစ္ရက္ပိုၿပီး ခက္ခဲၾကမ္းတမ္းလာတယ္လို႔ ခံစားေနရပါသလား? ေလးလံလြန္းလွတဲ့ ကိုယ္သယ္ပိုးေနရတဲ့ တာဝန္ေတြတင္မကပဲ ႀကိဳတင္မသိျမင္ႏိုင္တဲ့ သဘာဝေဘးအႏၲရာယ္ေတြ ၊ တစ္ေန႔တျခား ပိုၿပီးအဆင့္ျမင့္လာတဲ့ ေရာဂါကပ္ဆိုးေတြ၊ အခုဆို ႏိုင္ငံေရးမတည္မၿငိမ္ျဖစ္မႈ စတာေတြ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဘဝထဲကို ထပ္ဆင့္ ဝင္ေရာက္႐ိုက္ခတ္လာမယ္ဆိုရင္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဘဝႀကီးဟာ  ထင္ထားတာထက္ ပိုၿပီး challenging ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ဒီလိုအေျခအေနေတြကို တခ်ိဳ႕ေတြက စိတ္ညစ္ၾကမယ္၊ ေနရတာ ေပ်ာ္စရာေတြ တစ္ေန႔တျခားကင္းမဲ့လာတယ္လို႔ ခံစားေနရတယ္၊ ကိုယ္ႀကိဳးစားလဲ ဘာမွသိပ္မထူးလာဘူးလို႔ စသျဖင့္ လြယ္လြယ္ေလးေတြးပစ္တတ္ၾကတယ္ဗ်။ ကြၽန္ေတာ္ ဒီတစ္ပတ္ေျပာျပေပးမယ့္ အေၾကာင္းအရာေလးကလည္း ဒီလိုမ်ိဳး ကိုယ့္ရဲ႕ထိန္းခ်ဳပ္မႈေအာက္မွာမရွိတဲ့ ျပႆနာေတြကို ဘယ္လိုျပန္တုန႔္ျပန္မလဲဆိုတာကို Greek Philosopher တစ္ေယာက္ရဲ႕ philosophy တစ္ခုနဲ႔ ဥပမာေပး ေျပာျပေပးသြားမွာျဖစ္ပါတယ္ဗ်။

300 BC ေလာက္က Cyprus မွာ ကုန္ေရာင္းကုန္ဝယ္လုပ္တဲ့ သူေဌးႀကီးတစ္ေယာက္ရွိပါတယ္။ သူ႔နာမည္ကေတာ့ Zeno လို႔ေခၚပါတယ္။ တစ္ရက္က်ေတာ့ Zeno ဟာ Athens ဘက္ကို ကုန္ေရာင္းကုန္ဝယ္သြားရင္း  သူပိုင္ဆိုင္ထားသမွ် အရင္းအႏွီးေတြတင္လာတဲ့ သူ႔ရဲ႕ေလွ တိမ္းေမွာက္သြားခဲ့ပါတယ္။ ဒီအျဖစ္အပ်က္ေၾကာင့္ Zeno ဟာ ခ်မ္းသာႂကြယ္ဝတဲ့ ဘဝကေန ပိုင္ဆိုင္မႈအားျဖင့္ ေတာ္ေတာ္ေလး ခ်ိဳ႕တဲ့တယ့္ဘဝကိုက်ေရာက္သြားရပါေတာ့တယ္။ ေရေရရာရာလုပ္ကိုင္စရာ ဘာမွမရွိေတာ့တဲ့ Zeno တစ္ေယာက္ဟာ သူ႔ရဲ႕ အခ်ိန္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို စာအုပ္ဆိုင္ေတြ၊ အေတြးအေခၚပညာရွင္ေတြအနားမွာ ေတြးေခၚေလ့လာရင္းနဲ႔ပဲ  အခ်ိန္ကုန္ခဲ့ပါတယ္။ တစ္ခ်ိန္ သူကိုယ္တိုင္ Philosopher တစ္ေယာက္ျဖစ္လာတဲ့အခါမွာေတာ့ Zeno ဟာ သူ႔ရဲ႕ တပည့္ေတြကို “Stoicism” လို႔ေခၚတဲ့ သူ႔ရဲ႕ philosophy နဲ႔ မိတ္ဆက္ေပးခဲ့ပါတယ္။ Stoicism ဟာ အေျခအေနအရပ္ရပ္မွာ တည္ၿငိမ္ျခင္း၊ လက္ခံႏိုင္ျခင္းကို အေျခခံထားတယ္။ Zeno က ဘာေျပာခဲ့သလဲဆိုရင္ “ကြၽန္ေတာ္တို႔ဟာ ကြၽန္ေတာ္တို႔အေပၚသက္ေရာက္လာမယ့္အေျခအေနတိုင္းကို ထိန္းခ်ဳပ္လို႔မရေပမယ့္ အဲ့ဒီအေျခအေနေတြက ကြၽန္ေတာ္တို႔အေပၚ ဘယ္လိုအက်ိဳးသက္ေရာက္မႈရွိႏိုင္မလဲဆိုတာကိုေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ထိန္းခ်ဳပ္လို႔ရႏိုင္တယ္။ အဲ့ဒီအခ်က္ကပဲ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ေကာင္းျခင္း၊ ဆိုးျခင္းေတြကို ေျပာင္းလဲသြားေစတယ္။ “ လို႔ဆိုခဲ့တယ္။ ဆိုေတာ့ဗ်ာ ရွင္းရွင္းေျပာရရင္ Stoicism ကို လက္ခံတဲ့သူေတြက ကိုယ္ထိန္းခ်ဳပ္မႈေအာက္မွာေရာက္ေနျခင္းမရွိတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြမွာ သူတို႔က သူတို႔ရဲ႕ emotional status မရွိေတာ့တာပဲဗ်။ အဲ့ဒီလိုေတြ emotional ျဖစ္ေနမယ့္အစား သူတို႔က ဘာဆက္လုပ္လို႔ရလဲဆိုတာကိုပဲ လက္ေတြ႕က်က်ၾကည့္ၾကေတာ့တယ္။

ကြၽန္ေတာ္ဒီေနရာမွာ ဥပမာေလးတစ္ခုေပးခ်င္တယ္ဗ်။ ေန႔တစ္ေန႔မွာ မိုး႐ြာမယ္ဆိုပါေတာ့ဗ်ာ။ မိုး႐ြာရင္ တခ်ိဳ႕ေတြက သူတို႔ စိုက္ထားတဲ့သီးႏွံေတြအတြက္ ေရရလို႔ေပ်ာ္ၾကမယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြက်ေတာ့လည္း ေဆာက္ထားတဲ့အိမ္က မိုးမလုံလို႔ စိတ္ညစ္ရတဲ့သူေတြလည္းရွိမယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြက မိုးေရခ်ိဳးၾကသလို တခ်ိဳ႕ေတြက အိမ္ထဲကေန ေကာ္ဖီေလးတစ္ခြက္နဲ႔ ဇိမ္ယူၾကတယ္။ ဒီမွာကတည္းက ၾကည့္ရင္ မိုးကေတာ့ သူ႐ြာခ်င္တဲ့အခ်ိန္ကို ႐ြာလိုက္တယ္။ ေပ်ာ္တာ မေပ်ာ္တာ အဆင္ေျပတာ မေျပတာက ကိုယ္နဲ႔ပဲဆိုင္တာမဟုတ္လား။ အဲ့ေတာ့ ထပ္ၿပီးေတြးၾကည့္ရေအာင္။ လူေတြဟာ ဒီလို ဘယ္အခ်ိန္႐ြာမယ္မွန္းမသိတဲ့မိုးကို ႐ြာတိုင္းစိတ္အညစ္ခံမေနေတာ့ပဲ “ထီး” ဆိုတဲ့ မိုးေရကိုကာကြယ္ေပးတဲ့ အသုံးအေဆာင္ပစၥည္းတစ္ခုကို တီထြင္အသုံးျပဳလာခဲ့ၾကၿပီ။ အဲ့ေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ လူသားေတြဟာ ကိုယ္ကိုတိုင္ထိန္းခ်ဳပ္လို႔မရတဲ့ သဘာဝတရားတစ္ခုကို ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ျခင္းဆိုတဲ့ element တစ္ခုနဲ႔ ကိုယ့္အတြက္ဒုကၡမေရာက္ေအာင္ ထိန္းခ်ဳပ္ၾကတယ္။ အဲ့ေတာ့ ဒီမွာေမးစရာရွိတာက အခုလို အေသးအမႊား မိုး႐ြာတာေလာက္မဟုတ္ပဲ ကြၽန္ေတာ္တို႔အေပၚမိုး႐ြာတာထက္ပိုၿပီး ခက္ထန္၊ ၾကမ္းတမ္းတဲ့ အေျခအေနဆိုးေတြႀကဳံေတြ႕လာမယ္ဆိုရင္ေရာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဟာ ဘယ္ေလာက္အတိုင္းအတာေလာက္ထိ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မလဲေပါ့။

အဲ့ဒါကို psychology မွာ Voluntary Discomfort လို႔ေခၚတယ္။ Comfort Zone ထဲေရာက္ေနတဲ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကို အေသးစားအဆင္မေျပမႈေလးေတြနဲ႔ အထိအေတြ႕လုပ္ၾကည့္တဲ့သေဘာ။ ဥပမာေပးရရင္ ေမြ႕ယာေကာင္းေကာင္းရွိရက္နဲ႔ ဖ်ာနဲ႔ ျပန္အိပ္ၾကည့္တာမ်ိဳး၊ ေရေအးနဲ႔ ေရခ်ိဳးတာမ်ိဳး (Cold Showers)၊ ဥပုသ္ေစာင့္တာမ်ိဳးေတြေပါ့။ ဒီလိုေလ့က်င့္ခန္းေတြဟာ ကိုယ္ထိန္းခ်ဳပ္လို႔မရမယ့္ အဆင္မေျပမႈအႀကီးႀကီးေတြကို ရင္ဆိုင္လာရရင္ ကိုယ့္ရဲ႕ self-mentality ကို အဆင္မေျပမႈေတြနဲ႔ ႀကိဳတင္ထိေတြ႕ေပးထားတဲ့သေဘာပါ။ ေနာက္တစ္ခ်က္ကေတာ့ Expectations ဆိုတဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြမထားဖို႔ပါ။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ေခတ္ႀကီးဟာ တိုးတက္လာတာနဲ႔အမွ် လူမႈဆက္ဆံေရးနယ္ပယ္ေတြမွာေရာ ဘက္ေပါင္းစုံမွာပါ လူေတြဟာ  ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြထားတတ္ၾကပါတယ္။ ကိုယ္ရည္မွန္းထားတာက ျဖစ္လာရင္ အဆင္ေျပေပမယ့္ ခုနကေျပာထားသလို ကိုယ္ထိန္းခ်ဳပ္လို႔မရတဲ့ အပိုင္းကပါလာတဲ့ အခ်က္ေတြနဲ႔ဆိုရင္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ထင္ထားတာေတြဟာ ေျပာင္းျပန္ေတြျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ အဲ့အခါက်ရင္ လူေတြျဖစ္ျဖစ္ေနတဲ့ စိတ္အလိုမက်ျခင္း (Disapointment) ေတြျဖစ္လာၿပီး ေပ်ာ္႐ႊင္မႈဆိုတာနဲ႔ ေဝးေနတတ္ပါတယ္။

အတိုခ်ဳပ္ေျပာရရင္ Stoicism ကိုလက္ခံထားရင္ ကိုယ့္ဘဝရဲ႕အဆိုးဝါးဆုံးအေျခအေနမွာေတာင္မွ ကိုယ့္ရဲ႕တန္ဖိုး (Self-worth)၊ ေပ်ာ္႐ႊင္မႈ (Happiness) နဲ႔ ရည္႐ြယ္ခ်က္ (Purpose) ကို ေပ်ာက္မသြားေစပါဘူး။ ဒီအခ်က္ေတြဟာ ကြၽန္ေတာ္တို႔လို ျမန္မာျပည္မွာ ေနေနရတဲ့သူေတြအတြက္ဆိုပိုၿပီး ရွားပါးပါလိမ့္မယ္။ ဆိုေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဟာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ထိန္းခ်ဳပ္လို႔မရတဲ့အရာေတြက ကြၽန္ေတာ္တို႔ကိုအထိန္းခ်ဳပ္မခံပဲ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ Self-Imporvement ကိုသာ focus လုပ္ၾကမယ္ဆိုရင္ ဒီ့ထက္ပိုၿပီး ေပ်ာ္႐ႊင္ရတဲ့၊ အဓိပၸာယ္ရွိတဲ့ ေန႔ရက္ေတြကို ပိုင္ဆိုင္ရမွာျဖစ္တယ္။ ေနာက္ဆုံး Zeno လိုမ်ိဳး ကိုယ္ပိုင္ဆိုင္ထားတဲ့အရာေတြ ကိုယ့္ဆီကလက္ျပႏႈတ္ဆက္သြားရင္ေတာင္မွ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဟာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ေနခ်င္သလိုေနခဲ့ၿပီးခဲ့ၿပီပဲဆိုတဲ့အခ်က္နဲ႔ ေက်နပ္ေနေသးလို႔ရေသးတာပဲမဟုတ္လား။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ဘယ္အရာမွ အဆုံးထိ တည္ၿမဲတာမွမဟုတ္တာဗ်။

ဘုန္းသန႔္ေက်ာ္
၁၃.၀၇.၂၀၂၂

Reference:

Aperture. (2021, May 1). Stoicism: Become Undefeatable [Video]. Youtube.

Hello

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *