Life Style

Visualizing Other Dimensions

အားလုံးပဲမဂၤလာပါခင္ဗ်။ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ လစဥ္ Life Style categories ေတြအေပၚအေျခခံၿပီး ဗဟုသုတရဖြယ္ရာေဆာင္းပါးမ်ားကို ေဝမွ်လ်က္ရွိတဲ့ ေမာင္ဘုန္းသန႔္ေက်ာ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအပတ္မွာေတာ့ အခုတေလာကြၽန္ေတာ္ေလ့လာျဖစ္တဲ့ အရင္ကနဲ႔မတူတဲ့ အေၾကာင္းအရာမ်ိဳးကို ေဝမွ်သြားမွာျဖစ္ပါတယ္။ အေၾကာင္းအရာအက်ဥ္းကေတာ့ ေခါင္းစဥ္မွာျပထားတဲ့အတိုင္း ကြၽန္ေတာ္တို႔အားလုံးေနထိုင္ေနတဲ့ planet ျဖစ္တဲ့ ကမာၻေပၚမွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ပုံမွန္မေတြးျဖစ္တဲ့အေၾကာင္းအရာ (တျခား dimensions) ေတြကို visualize လုပ္ႏိုင္ေအာင္ ေျပာျပေပးသြားမွာျဖစ္ပါတယ္။

ဒီအေၾကာင္းအရာေတြအေၾကာင္း ေျပာရမယ္ဆိုရင္ Dimension ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကို သိဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ Dimension ဆိုတဲ့အသုံးအႏႈန္းကို စာဖတ္သူတို႔ ရင္းရင္းႏွီးႏွီးႀကဳံဖူးၾကမယ္ ထင္ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ႐ုပ္ရွင္ေတြသြားၾကည့္ၾကတဲ့အခါ 2Dဇာတ္ကား၊ 3D ဇာတ္ကား ဆိုၿပီး အမ်ိဳးအစားေတြရွိပါတယ္။ 2D ဇာတ္ကားေတြကေတာ့ရွင္းပါတယ္။ ႐ိုး႐ိုးသာမာန္ပုံစံအတိုင္းပဲျမင္ရၿပီး ႐ုပ္လုံးႂကြတာမ်ိဳးေတြမပါဝင္တဲ့ အမ်ိဳးအစားေပါ့။ 3D ဇာတ္ကားေတြကေတာ့ သူတို႔ေပးတဲ့ 3D မ်က္မွန္ေတြနဲ႔ၾကည့္ရင္ ဇာတ္ေကာင္ေတြက ကိုယ့္အေရွ႕ေရာက္ေနသလိုခံစားရတဲ့ အမ်ိဳးအစားျဖစ္ပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ dimension ဆိုတာကို လြယ္လြယ္အဓိပၸာယ္ဖြင့္ရမယ္ဆိုရင္ aspect/feature ေပါ့ေနာ္။ Dimension ျမင့္ေလေလ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ႀကဳံေတြ႕၊ ခံစားခြင့္ရမယ့္ features ေတြ ပိုမ်ားေလေလေပါ့ေနာ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ကမာၻႀကီးက 3D world ႀကီးျဖစ္ပါတယ္။ (ကြၽန္ေတာ္တို႔ဆီမွာ length, breadth, height ဆိုၿပီး features သုံးမ်ိဳးရွိလို႔ပါ။)

Now Imagine.

ကြၽန္ေတာ္ ဥပမာတစ္ခုေပးခ်င္ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔အခု ခုံေလးတစ္လုံးမွာ ထိုင္ေနတယ္။ အဲ့ထိုင္ခုံေပၚက ထၿပီး လမ္းအနည္းငယ္ေလွ်ာက္ၾကမယ္ဆိုပါစို႔။ အဲ့ဒီမွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ထိုင္ခုံေပၚကေန ေျခေထာက္စခ်လိုက္ၿပီဆိုတာနဲ႔ ကြၽန္ေတာ္တို႔က တျခား dimension မွာေနထိုင္ေနတဲ့ being ေလးေတြကို စိတ္ထဲကမသိလိုက္ပဲ အေႏွာင့္အယွက္ေပးမိပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ လွမ္းလိုက္တဲ့ေျခလွမ္းတိုင္းမွာ ေအာက္က ၾကမ္းျပင္၊ ေျမႀကီးတို႔ကို နင္းရပါတယ္။ အဲ့ဒီအခါမွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေအာက္မွာရွိတဲ့ အေကာင္ေလးေတြ၊ bacteria ေလးေတြကို မသိပဲနဲ႔ နင္းလိုက္ရပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ 3 dimensional world ႀကီးမွာေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔က ဒီတိုင္းေလးလမ္းေလွ်ာက္ေနၾကတာဆိုပမယ့္ သူတို႔ရဲ႕ 2 dimensional world ထဲမွာေတာ့ တစ္စိတ္တစ္ေဒသ ကမာၻပ်က္ေနၾကပါၿပီ။ တခ်ိဳ႕ေတြဆို ေသေၾကပ်က္စီးၾကရပါတယ္။ အရင္းႏွီးဆုံး ဥပမာေပးရရင္ေတာ့ ပု႐ြက္ဆိတ္ေလးေတြေပါ့ေနာ္။ Dimension တစ္ဆင့္ေလာက္ ကြာတာနဲ႔ အဲ့လိုအရာေတြႀကဳံေတြ႕ရေတာ့တာပါပဲ။

Height; a great storage device.

ဒီအေၾကာင္းအရာကို ကြၽန္ေတာ္ေပးမယ့္ ဥပမာတစ္ခုနဲ႔ ထပ္ၿပီး visualize လုပ္ေစခ်င္ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ့္ဆီမွာ စာ႐ြက္ ၁၀႐ြက္ရွိမယ္။ အဲ့ဒီစာ႐ြက္ေလးေတြကို စားပြဲခုံအလြတ္တစ္လုံးေပၚမွာ စီစီရီရီျဖန႔္ၿပီး တင္ၾကမယ္ဆိုပါစို႔။ ဒါေပမယ့္ စားပြဲခုံရဲ႕  ေနရာအကန႔္အသတ္ၾကာင့္မို႔ စာ႐ြက္(၇)႐ြက္မွာတင္ စားပြဲမ်က္ႏွာျပင္ရဲ႕ ေနရာအကုန္လုံးျပည့္သြားမယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲ့အခ်ိန္မွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဆက္လုပ္လို႔ရမယ့္ option ႏွစ္ခုရပါမယ္။ က်န္ေနေသးတဲ့ စာ႐ြက္(၃)႐ြက္ကို တျခားစားပြဲေပၚမွာ သြားတင္မလား၊ ဒါမွမဟုတ္ ကြၽန္ေတာ္တို႔တင္ထားတဲ့ စာ႐ြက္(၇)႐ြက္ရဲ႕အေပၚမွာပဲ က်န္ေနတဲ့ (၃)႐ြက္ကို အေပၚကေနထပ္ၿပီး တင္လိုက္မလားေပါ့ေနာ္။ ဆိုေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔က က်န္တဲ့ စာ႐ြက္(၃)႐ြက္ကို တျခားစားပြဲေပၚမွာ သြားမတင္ပဲနဲ႔ အျမင့္ (height) ဆိုတဲ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ 3 dimensional world မွာရွိတဲ့ feature တစ္ခုကိုအသုံးျပဳလိုက္လို႔ရတယ္ေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ေျပာေနတဲ့ conversation ထဲကို 2nd dimension က being တစ္ခု ၊ ဥပမာ ပု႐ြက္ဆိတ္တစ္ေကာင္ ေရာက္လာမယ္ဆိုပါစို႔။ အဲ့ဒီပု႐ြက္ဆိတ္ေလးကို ကြၽန္ေတာ္တို႔ အခုလုပ္ခဲ့တဲ့ process ႀကီးတစ္ခုလုံးကို သြားရွင္းျပလိုက္ရင္ 2nd dimensional being တစ္ခုျဖစ္တဲ့အေလ်ာက္ height ဆိုတဲ့ feature ႀကီးကို သူနားလည္မွာမဟုတ္ပါဘူး။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ခုနက ပိုေနတဲ့ စာ႐ြက္(၃)႐ြက္ကို တင္ထားၿပီးသားျဖစ္တဲ့ စာ႐ြက္(၇)႐ြက္ေပၚမွာ ထပ္တင္လိုက္တဲ့ process ႀကီးကို သူနားလည္မွာမဟုတ္ပါဘူး။ သူ႔အတြက္ေတာ့ ေနာက္တင္လိုက္တဲ့ စာ႐ြက္(၃)႐ြက္က ဘယ္ေပ်ာက္သြားတာလဲလို႔ စဥ္းစားေနရင္းနဲ႔ပဲအခ်ိန္ကုန္သြားမွာပါ။ ဆိုေတာ့ အျမင့္ (height) ဆိုတဲ့ အရာေလးက ကြၽန္ေတာ္တို႔အတြက္သာ ဘာမွမထူးဆန္းတာ သူတို႔အတြက္က်ေတာ့ တစ္ခါမွမျမင္ဖူးတဲ့၊ ျမင္ဖူးမွာလဲမဟုတ္ေတာ့တဲ့ ေတာ္ေတာ္ကို efficient ျဖစ္ေစတဲ့ storage device ႀကီးျဖစ္သြားတာေပါ့။

ဒီအေၾကာင္းအရာကို ကြၽန္ေတာ္တို႔အေနနဲ႔ ျပန္စဥ္းစားၾကည့္ၾကရေအာင္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဆီမွာ ပုံးအလုံး(၁၀၀)ရွိမယ္။ အဲ့ ပုံးအလုံး(၁၀၀)ကို ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဂိုေဒါင္ႀကီးတစ္ခုထဲကို စီၿပီးထည့္ၾကမယ္ဆိုပါစို႔။ ခုနက ဥပမာေပးသလိုပဲ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ပုံး (၇၀)မွာ ဂိုေဒါင္ႀကီးျပည့္သြားမယ္ေပါ့ေနာ္။ ဆိုေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ အေနနဲ႔က က်န္တဲ့ ပုံးအလုံး(၃၀)ကို ဂိုေဒါင္အျပင္ဘက္၊ ဒါမွမဟုတ္ တျခားဂိုေဒါင္အလြတ္တစ္လုံးမွာ သြားထည့္မွကို ရေတာ့မွာေပါ့။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဆီမွာ ေ႐ြးခ်ယ္စရာမရွိေနဘူးေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမယ့္ ကြၽန္ေတာ္တို႔အခုေျပာေနတဲ့ conversation ထဲကို 4th dimensional being တစ္ေကာင္၊ ဥပမာ ကြၽန္ေတာ္တို႔တစ္ခါမွမျမင္ဖူးတဲ့ alien တစ္ေကာင္ကေရာက္လာၿပီး ကြၽန္ေတာ္တို႔ကို “မင္းတို႔အခက္အခဲျဖစ္ေနတာလား၊ ငါတို႔ကူညီမယ္ဆိုၿပီး” သူတို႔က လက္ေဖ်ာက္တစ္ခ်က္စာနဲ႔ ကြၽန္ေတာ္တို႔သြင္းဖို႔ က်န္ေနတဲ့ပုံး(၃၀)ကို စကၠန႔္ပိုင္းအတြင္းမွာ (တစ္ေနရာမွာ) တင္လိုက္တယ္ေပါ့ေနာ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ကေတာ့ အဲ့ဒီပုံး(၃၀)ဘယ္ေပ်ာက္သြားတာလဲလို႔ ေမးလိုက္ရင္ သူတို႔ကေတာ့ “ဟာ ဒီမွာေလ မျမင္ရဘူးလားလို႔ပဲ” ျပန္ေျပာပါလိမ့္မယ္။ ခုနက ပု႐ြက္ဆိတ္ေလးေတြ ကြၽန္ေတာ္တို႔ height ဆိုတဲ့ feature ကိုသုံးၿပီး ထပ္တင္လိုက္တဲ့ စာ႐ြက္ေလးေတြကို မျမင္ရႏိုင္သလိုပဲ ကြၽန္ေတာ္တို႔လည္း 4th dimensional being ေတြ ေ႐ႊ႕လိုက္တဲ့ ပုံး(၃၀)ကို ဘယ္လိုနည္းမ်ိဳးနဲ႔မွ အေျဖရွာ၊ ေတြ႕ရွိမွာမဟုတ္ပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္မို႔လဲဆိုေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဟာ 4th dimensioners ေတြမဟုတ္ဘဲ 3rd dimensioners ေတြျဖစ္ေနလို႔ပါပဲ။ ဒါေတာင္မွ ကြၽန္ေတာ္တို႔က ပုံးေလးေတြကို ထပ္တင္လို႔ရမယ့္ storage device ေလးတင္ပဲ ရွိေသးတာေနာ္၊ dimension ျမင့္ေလေလ တျခားလုပ္လို႔ရမယ့္ ေတြးလို႔ရမယ့္အေၾကာင္းအရာ၊ features ေတြ အမ်ားႀကီး ထပ္ရွိေနအုန္းမယ္ေပါ့ေနာ္။

Dimensions ေတြ မတူညီၾကတဲ့ universe ႀကီးမွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ 3rd dimension ကမဟုတ္တဲ့ တျခား dimension ေတြကို ဘယ္လိုအခ်က္က်က် illustrations ေတြနဲ႔ ပုံေဖာ္ႏိုင္မလဲဆိုတာကေတာ့ တျခား topic ျဖစ္ေနမယ့္အတြက္ ကြၽန္ေတာ္ အက်ယ္တဝင့္ မရွင္းျပလိုေတာ့ပါဘူး။ တကယ္လို႔ စိတ္ဝင္စားလို႔ ေလ့လာခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေအာက္ပါ လင့္ခ္မွာ ဝင္ေရာက္ၾကည့္ရႈေလ့လာႏိုင္ပါတယ္ဗ်။ အခုလို ကြၽန္ေတာ့္ blog ကို အခ်ိန္ေပးၿပီး ဖတ္ရႈေပးလို႔လဲ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။  အားလုံးကို ေနာက္အေခါက္ blog sessions ေတြမွာ ျပန္လည္ဆုံေတြ႕ခ်င္ပါတယ္ဗ်။

ဘုန္းသန႔္ေက်ာ္
၁.၁၀.၂၀၂၁

Hello

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *